Vorige Start Omhoog Volgende

Uncle Sam als kinderoppasser

Vreemdelingendetentie in de VS en hier

Weblog Tegenwicht # 106, 17 maart 2008

Gevlucht

In 1995 maakte iemand in Teheran kopieën van pagina's uit De Duivelsverzen van Salman Rusdie. 'Dus' werd de man gearresteerd en de eigenaar van de kopieerwinkel, Majid Yourdhani, wachtte hetzelfde lot, ware het niet dat hij net op tijd kon vluchten. Zijn vrouw Masomeh bleef achter en werd gedwongen van hem te scheiden - zo niet, dan volgden arrestatie en marteling. Ook zij wist te ontvluchten. Het paar belandde in Toronto, Canada, waar in 1997 hun zoon Kevin geboren werd als Canadees staatsburger. 

Na tien jaar uitgewezen

In 2005 - tien jaar na het asielverzoek - werd het gezin uitgewezen en teruggebracht naar Iran. Daar werden beide ouders gearresteerd en gevangen gezet, geslagen, gemarteld. Toen eerst de vrouw en later de man werd vrijgelaten betaalden zij twintig duizend dollar aan een mensensmokkelaar die hen voorzag van valse documenten en tickets naar Canada. 

Het noodlot slaat toe

Toen sloeg het noodlot toe: het vliegtuig moest een noodlanding maken en het gezin stond op Amerikaanse grond oog in oog met de immigratie-autoriteiten. Deze herkenden de documenten als vals. De enige mogelijkheid was nu om asiel te vragen in de VS. 

De VS wordt ons nogal eens als voorbeeld voorgehouden vanwege hun immigratiepolitiek. Nu, lees maar verder. Let wel, het gaat hieronder niet om de uitzet-procedure, maar om de toelatingsprcedure. 

Het gezin werd in vreemdelingendetentie gezet in de T. Don Hutto gevangenis in Taylor, Texas. Zij deelden dit lot met veertienduizend mensen verspreid over de VS, een aantal dat onder Bush rap gestegen is. In Don Hutto zijn een vijfhonderd bedden, waarvan de helft bezet is door kinderen. 

Een particuliere onderneming: CCA

Zoals veel dingen in de VS, is ook het gevangeniswezen daar big business. Heel veel gevangenissen worden gerund door een particulier bedrijf, CCA ofwel Corrections Corporation of America.  Dit werkt namelijk goedkoper en effectiever dan de staatsgevangenissen doen. 

Waar door dan? Er is minder personeel dat beduidend minder verdient en dat al even beduidend minder is opgeleid. De CCA gevangenissen zijn berucht vanwege hun opstanden, rellen, mishandelingen en het grote personeelsverloop. In Don Hutto was de gemiddelde duur van een arbeidscontract drie maanden. 

Omdat het particuliere ondernemingen zijn gelden er niet de strengere regels die voor de staatsgevangenissen gelden. En omdat het in dit geval niet om een gevangenis, maar een instituut voor migranten-opvang ging, gelden er ook bepaalde wetten niet die wel voor de staatsgevangenissen gelden. Zo werd een bewaker die in Don Hutto, betrapt door de camera, seks met een gedetineerde had gehad, om die reden nooit vervolgd. 

In het verleden werden ouders en kinderen gescheiden en hadden de kinderen iets van opvang en onderwijs. Later liet men de gezinnen bij elkaar ... maar werden ze binnen de gevangenis alsnog gescheiden, in elk geval in Don Hutto. 

Don Hutto

De cellen hebben daar elk twee bedden. Moeder en de kleinste kinderen delen een cel, de vaders en de oudere kinderen zitten in aparte cellen. De gezinsleden mogen elkaar niet bezoeken. Overdag zijn de deuren open, maar worden met laser detectors bewaakt. Kinderen die hier even niet aan denken en naar hun ouders gaan worden bedreigd met het uit elkaar plaatsen van het gehele gezin. 

Zeven maal per dag worden de koppen geteld, te beginnen om half zes 's morgens nadat iedereen met felle lampen ruw was gewekt. Iedereen, ook de kleuters, moet dan blijven waar hij is tot iedereen geteld is - en dat duurt lang. Geen kind dat zelfs even naar de wc mag dan. Plasluchtjes, dus, al in de vroege ochtend - en vergeet de frisse lucht maar. 

De gevangenis ligt zo geďsoleerd dat bezoek vrijwel onmogelijk is. Is er bezoek, dan achter plexiglas. 

De leiding van de gevangenis bedacht dat de ouders op de kinderen moesten letten - en dat er dus geen personeel nodig was dat gekwalificeerd was voor kinderopvang. Knuffeldieren en pennen of potloden waren niet toegestaan in de cellen, eigen tekeningen evenmin. De kinderen kregen een uur onderwijs per dag. Inderdaad waren de kinderen steeds in de buurt van hun ouders, ook als de advocaat op bezoek kwam en de afschuwelijke verhalen verteld moesten worden. 

Het is uitzonderlijk moeilijk om, tenzij als gevangene, deze gevangenis binnen te komen. Informatie wordt niet gegeven want dat is bedrijfsgeheim, en dit is heilig in de VS. Ze zijn ook niet, zoals de staatsgevangenissen, verantwoording schuldig aan enige autoriteit of democratisch instituut. Onderzoekers komen er simpelweg niet in. 

Reddende engelen

Toch verschijnen er nu reddende engelen in het verhaal. 

Barbara Hiones, een juriste die tevens een kliniek runt. Haar lukte het om Don Hutto binnen te komen en de situatie daar waar te nemen. Het eerste wat zij deed, met haar studenten, was het invoeren van krijtjes en viltstiften. 

Een tweede reddende engel was Krista Gregory en haar kerk. Zij ving noodsignalen op van personeelsleden en begon speelgoed, dekens en, uiteraard, bijbels te verzamelen en in te voeren. 

De derde reddende engel was Michelle Brané, een advocate. Zij rapporteerde het 'pedagogisch' klimaat in Don Hutto, wat er op neer kwam dat kinderen streng gestraft werden voor normaal kinderlijk gedrag als rondrennen, lawaai maken en boos worden. 

Langzaam begon er iets op gang te komen. Klachten lekten uit naar buiten en bereikten de ACLU, een organisatie voor mensenrechten. Deze huurde een psychiater in, een professor, Richard Pesikoff, die, als medicus, wel toegang moest hebben. Zijn rapport was  vernietigend: alom angst en depressie, een zeer autoritair klimaat, allemaal absoluut niet goed voor de kinderen. Hij eiste dat dit zou veranderen. 

In dit veranderende klimaat kon de vierde reddende engel optreden, een kleine engel nog maar: 

Kevin, de zoon van Majid en Masomeh. Terwijl de advocaat op bezoek was tekende hij met zijn viltstiften een Amerikaanse vlag en schreef daar in: "Alstublieft, help ons!" Hij tekende ook zijn cel, de bewakers en de overal aanwezige camera's. Tenslotte schreef hij in allerlei kleuren een brief aan de premier van Canada: 

"Beste minister Harper, ik wil niet langer in deze gevangenis blijven. Ik ben pas negen jaar. Ik wil naar mijn school in Canada. Ik slaap naast de muur [op de tekening]. Alstublieft, minister Harper, geef mijn gezin een visum. Deze plek is niet goed voor mij. Ik wil weg uit deze cel." 

De advocate nam de brief en de tekeningen mee, ze mochten de cel immers niet in, maar vonden een plekje tussen haar papieren, en zij besprak ze met haar studenten. Twee daarvan begonnen de brief te verspreiden naar kranten, journalisten en webloggers. 

De kogel was door de kerk

Onmiddellijk daarna werden de potloden en viltstiften weer verboden in Don Hutto. Maar de kogel was door de kerk. Zes weken later werd het gezin vrijgelaten en werd hen een tijdelijke verblijfsvergunning verleend, in afwachting van de behandeling van het verzoek om asiel om humanitaire redenen. 

Proces

Inmiddels spande de ACLU een proces aan tegen de staat vanwege de omstandigheden in Don Hutto. Nog voor dit proces speelde, begon er eindelijk iets te veranderen op Don Hutto. De verblijfsduur werd gemiddeld korter, zij het niet voor iedereen. En meer verhalen kwamen er met de ex-gedetineerden naar buiten en belandden in het dossier van de ACLU. Veel van die verhalen vertellen van wat wij post-traumatische stress noemen bij kinderen: hevige angsten en maar niet los kunnen komen van de herinneringen: de altijd schreeuwende bewaarders en het, soms dagenlang, gebrek aan frisse lucht. 

Klachten ook over het voedsel, wat vooral de kleinste kinderen niet lustten - en de brute behandeling door de bewakers als men welke klacht dan ook maar waagde te uiten. Klachten ook over de medische zorg. Klachten over de houding van het personeel: ongeďnteresseerd, autoritair en arrogant. 

De rechter treedt op

De rechtszaak van de ACLU tegen de staat liep uit op een overeenkomst. De rechter, Sam Sparks, was bepaald geen echte liberaal, eerder een opvliegende norse politieagent, qua type. Zodra hij echter de getuigenverklaringen had gehoord werd hij verschrikkelijk boos - op Don Hutto en op de staat. 

Hij eiste onmiddellijk veranderingen, die dezelfde dag nog ingevoerd moesten worden. Zijn norse boosheid en zijn eisen braken de trots - en de leugens - van de erg zelfvoldane verdedigers van Don Hutto en hun advocaten. Hij was ook erg boos op de staat, die verzuimd had humane regels te stellen en te controleren. Hij zag allerlei rechten geschonden en eiste onmiddellijke veranderingen. 

Onder druk van een dreigende veroordeling werd Don Hutto gedwongen allerlei veranderingen door te voeren. De juridische professor en haar studenten hebben hier een grote rol in gespeeld door de veranderingen ook echt met juridische middelen af te dwingen. 

Er kwamen minder tellingen, meer speelgoed en onderwijs, pyjama's voor de kinderen en gordijnen rond de toiletten. Ook kwam er beter gekwalificeerd personeel dat opgeleid was in het zorgen voor kinderen. Zij herkenden allerlei kinderlijk gedrag als normaal en dus niet strafbaar. Zij hadden oog voor de behoeften van de kinderen. Ook werd het loon van het personeel verdubbeld, zodat men beter opgeleide krachten kon aantrekken. 

Terugblik

De schrijfster van het artikel hierover ging nog eens op pad naar Taylor, het geďsoleerde plaatsje waar Don Hutto lag. Zij interviewde daar (oud)-medewerkers van de gevangenis. Wat zij te horen kreeg was nogal onthutsend: 'Het was mijn werk', 'Ik moest toch mijn brood verdienen", 'Nee, dat heb ik nooit bedacht'. 

Het artikel is hier ten dele opgenomen: 
The Lost Children; What do tougher detention policies mean for illegal immigrant families? Margaret Talbot March 3, 2008, The NewYorker. 

Het is zijn geheel hier te lezen: 
< http://www.newyorker.com/reporting/2008/03/03/080303fa_fact_talbot?printable=true

Totale instituties dehumaniseren.

De schrijfster rapporteert alleen wat zij hoort. Wat je dan leest zijn kenmerken van wat in de sociale psychologie is gaan heten: een totale institutie. Deze instituties kennen een totale en absolute scheiding van staf en bewoners en een totale controle van het personeel over de bewoners. 

Bekend is het experiment - en de film - van Philip Zimbarbo die mensen op toeval de rol van bewaker of gevangene toebedeelde. De 'bewakers' werden zo inhumaan dat het experiment gestopt moest worden. Ook de 'gevangenen' dehumaniseerden. 

Kenmerkend is de dehumanisering die optreedt. Men, in het bijzonder het personeel, herkent de andere groep niet meer als mens. Men gaat na de dienst naar huis en is daar een zo goed mogelijke ouder voor de eigen kinderen. Geen moment kwam de gedachte op dat men op het werk ook met kinderen te maken had die dezelfde behoeften hadden als de eigen kinderen. Men doet zijn werk en zet zijn geweten en gevoel en moraal en ethiek even op slot. Oh ja, waar kennen we dit ook al weer van? Het was iets in het Duits, niet? 

Nog iets doet men op slot: zelfkritiek. De eigen methodiek wordt niet kritisch bezien. Buitenstaanders worden weggehouden. Men wordt arrogant en zelfs trots op het instituut. 

Totale instituties dehumaniseren snel. Dit gevaar is er ook voor onze gevangenissen, psychiatrische klinieken, tbs klinieken en kinderhuizen. 

Nederland

Wij hebben hier nog de beruchte detentieboten en de beruchte gevangenis op Schiphol. De situatie op de detentieboten is beoordeeld door rechters. Zij zagen er rechten geschonden en bepaalden dat niemand daar langer dan zes maanden vastgehouden mocht worden. 

Inmiddels is er iets nieuws gebouwd in Zaandam. Hier zijn de rechters vooraf gaan kijken. Zij constateerden een gebrek aan privacy en mogelijkheid tot bewegen. Daarop voerde de directie een ander dagprogramma in waarin meer tijd is bewegen en andere vormen van recreatie. De rechters vonden dit een voldoende compensatie - met voor de gedetineerden het nadeel dat zij daar nu wel langer dan zes maanden vastgehouden mogen worden. De oude bajesboten zullen nog dit jaar verdwijnen (Trouw 12 maart 2008). 

Dat het langer kan duren hoeft niet aan Nederland te liggen. Met name de Chinese autoriteiten werken bepaald niet mee aan de terugkeer van hun landgenoten. Die wordt op allerlei manieren gefrustreerd (NRC 28 maart 2007).

Intussen is, eerst onder druk van de Tweede Kamer en later onder druk van staatssecretaris Nebahat Albayrak, ook de verblijfsduur van kinderen in dergelijke centra teruggebracht tot maximaal twee weken (NRC 29 januari 2008).

De verdachte van de Schipholbrand is inmiddels vrijgelaten. Hij wordt nu psychologisch onderzocht, met name of zijn geheugen wel goed werkt. De zaak loopt dus nog.

In het geval Don Hutto in de VS waren het

particulieren die de misstanden daar aankaartten en bekend maakten, 

een kerk die EHBO verleende in de vorm van speelgoed en dekens, 

een kind dat een tekening maakte en een brief schreef, 

studenten die deze op weblogs en zo meer verspreidden, en 

de ACLU die een proces tegen de staat aanspande, waarna de staat en het instituut door 

een boze rechter gedwongen werd veranderingen door te voeren, humanitaire regels te stellen en deze na te leven en te controleren.

In Nederland zijn we beslist niet blij met de detentieboten en het beleid van Verdonk c.s., maar hier zien we tenminste dat rechters, zodra ze iets vernemen, direct gaan kijken en oordelen. Ook was de Kamer attent op het verblijf van kinderen in die centra, stak er een stokje voor en er is een staatssecretaris die die de betreffende motie naar vermogen snel uitgevoerd heeft.

Laten we dus vooral geen voorbeeld nemen aan de VS op het gebied van de omgang met immigranten, in elk geval in het geval van asielzoekers - niet op het gebied van omgang met kinderen in het algemeen. → 

Neem maar een voorbeeld aan de Tegenwichtkat: 

98. Alle schuldigen gaan vrijuit dus nu kan de zondebok wel los; Het vreemdelingenbeleid blijft huilen met de pet op; 11 november 2007 
 

89. 'Ons klaagt ons niet aan' - De echte schuldigen van de Schiphol-brand gaan vrijuit - 14 juli 2007 
 

59. Rechter laat kinderen vrij; 21 juni 2006 
 

56. Justitieel geklungel; 4 juni 2006 
De moeder en de twee jonge kinderen die met harde hand uit Deventer zijn verwijderd, tot woede en onmacht van de bevolking, de kerken en de burgemeester zijn ondergebracht in het detentiecentrum te Zeist. 
 

55. De schaduw blijft; Deventer is waakzaam; 29 mei 2006 
‘Dit initiatief moet zich heel snel als een olievlek verspreiden.’
  

54. Nu al die anderen nog; Burgemeester, kunstenaar en kerken voeren ludiek protest tegen asielbeleid; 24 mei 2006 
 

49. Verdonk weer aangeklaagd; 18 maart 2006. 
Het wordt een beetje saai hier: Verdonk zal weer voor de rechter gesleept worden, dit maal door ruim duizend kinderen van uitgeprocedeerde asielzoekers. 
 

46. Nederland schendt kinderrechten; 18 februari 2006 
 

40. Hij die opzettelijk... - Aangifte tegen Verdonk en Donner (door eenroyaalgebaar.nl) - 30 november 2005 
 

39. Wie zijn verantwoordelijk voor elf doden?  25 november 2005 
[... A]anklacht ter ondertekening [...] op [...]: "Ik overweeg de Nederlandse regering aan te klagen voor dood door nalatigheid. [...]" 

96. Uncle Sam zorgt slecht voor zijn neefjes; 20 oktober 2007 
 

Vorige Start Omhoog Volgende