Vorige Start Omhoog Volgende

Ouders in paniek

Begrijpelijk, maar onnodig

Weblog tegenwicht # 155

28 april 2013

Een 'aanrander' van zes jaar jong

Precies een jaar geleden spraken we hier over enkele jongens van tien jaar die seksueel getinte spelletjes gespeeld hadden. Toen viel het woord "verkrachting", naar bleek omdat een van hen de betekenis van dit woord niet kende en het had gebruikt als synoniem voor "seks". De politie kon er niets strafbaars in vinden, maar de paniek bij ouders en school was er niet minder om. Zowel de jongen die "dader" werd genoemd als de jongen die "slachtoffer" werd genoemd leidden tot drie jaar daarna nog een sterk ge´soleerd leven. 

Kinderen en seks anno nu - Tegenwicht weblog # 151 dd 28 april 2012 - zie ook de daaraan toegevoegde literatuur. 
"Niemand weet raad met seks van jongentjes van tien", Trouw 31 maart 2012

Nu gaat het om een jongen van zes. 

Wat is er gebeurd?

Dit weten we niet precies. Om redenen van privacy is dit nooit bekend gemaakt. Begrijpelijk, maar jammer, want men stelt zich dan al snel 'het ergste' voor en men weet niet wat ervan te denken. 

Feit is dat de jongen onder druk van een groep ouders van school is weggehouden en tien maanden thuis heeft gezeten. Eindelijk werd er een school gevonden, maar ook hier kwamen ouders in het geweer. Via een kort geding probeerden zij de jongen, inmiddels zeven geworden, van hun school te weren. 

"Volgens de rechter staat vast dat de jongen geen groter 
risico vormt voor seksueel grensoverschrijdend gedrag dan elk ander willekeurig kind.
Volgens de rechter hebben deskundigen vastgesteld dat de jongen als slachtoffer van seksueel misbruik (door een oudere jongen van buiten de familie) 'aangeleerd gedrag heeft vertoond dat kan worden afgeleerd en ook is afgeleerd'. Zijn behandelaars achten de kans op herhaling zeer klein. Het schoolbestuur treft volgens de rechter genoeg maatregelen om de veiligheid van medeleerlingen te garanderen. Zo zal de jongen continu door een extra leerkracht worden begeleid."

School mag jongen (7) die 'aanrandde' toch plaatsen - NRC 21 maart 2013

Begrijpelijk, maar schadelijk

Niet meer naar school kunnen, tien maanden thuis zitten, pas na veel gedoe weer naar school kunnen en daar continu door iemand in de gaten gehouden worden ... dit oogt niet goed voor een kind. Het bevat de boodschap dat hij toch wel erg slecht is en het legt een koppeling tussen "seks" en "slecht" in de zenuwbanen in zijn hoofd.

Begrijpelijk is de reactie van de ouders wel, nadat zij in het nieuws van de laatste twee jaren zowel de zaak Robert M. als de commissies Deetman-1, Samson en Deetman-2 vermeld hebben gezien. In deze zaken is schade aan het kind door de rechters en de commissies aannemelijk geacht.

'Dus ...' - ja, wat volgt er achter 'dus', of volgt er een 'maar ...' Is hier wel sprake van "seksueel misbruik" of is een andere omschrijving adequater en dichter bij de waarheid?

Misbruik, niveaus van ernst en schade

In de definitie van "misbruik" van de Commissie Deetman is uitdrukkelijk sprake van een volwassene, dan wel een groot leeftijdsverschil, van een vertrouwenspersoon en van verschil in macht. Bij spelende kinderen is dit allemaal niet het geval.

De commissie onderscheidt vijf schalen, vijf niveaus van ernst, dus van mogelijke schade bij seksueel misbruik en twee typen trauma's. In dit geval gaat het dan om schaal 1, de lichtste vorm, of misschien wel om schaal nul omdat hier geen sprake is van misbruik zoals gedefinieerd door Deetman cs, maar van 'grensoverschrijdend spel' met leeftijdgenoten. Het is dan nog maar de vraag of hier ook sprake kan zijn van een trauma. 

Ook wordt door de Commissie onderscheid gemaakt naargelang de leeftijd van het kind. Jonge kinderen kunnen iets als "seks" nog niet bevatten in hun nog groeiende brein. Wat jonge kinderen zelf doen, kun je niet zo maar "seks" noemen in de volwassen zin van het woord.

De schade, tot op latere leeftijd toe, wordt in veel gevallen door de Commissies wel aantoonbaar genoemd, maar daar gaat het dus om seksuele contacten volgens de definitie, dus met een volwassene die ... enzovoorts. 

Men zegt wel: 'Laat de volwassene van het kind afblijven; laat ze dit maar zelf onder elkaar ontdekken'. Welnu, dit zien we hier in werking: op kinderlijk niveau, zoals gewenst, met elkaar. 

Waar het, zoals in de zaak Robert M. om zeer jonge kinderen en een volwassene gaat, is er iets heel anders aan de hand en komen er nog heel lastige vragen op.

Zeer jonge kinderen

In de zaak Robert M. zijn zeer jonge kinderen op ernstige schaal misbruikt, waardoor de rechtbank en het hof schade aannemelijk achtten.

Maar hoe zit dit nu met de iets oudere kinderen op de scholen en hun grensoverschrijdend spel op schaal 1 of misschien wel schaal nul? Hier belanden we in een lastig gebied waarin meer hypothesen dan conclusies te vinden zijn.

De een zegt dat bij zeer jonge kinderen het geheugen nog niet zover is ontwikkeld dat ze zich dit later kunnen herinneren; aan de hand van het bewuste geheugen en de fysieke ontwikkeling van het brein is dit wel aan te tonen.

Anderen echter zeggen dat het menselijk lichaam een fysiek geheugen heeft dat zich dit wel herinnert, in elk geval in ernstige zaken, ook al bereikt deze herinnering niet het (latere) bewustzijn. Het lichaam zal dan als vanzelf afhoudend reageren op latere (seksuele) toenadering. Dit is heel wat moeilijker aan te tonen: het is een hypothese. 

Weer anderen merken op dat, hoe meer de ouders geschokt of in paniek zijn en daarnaar handelen, even te meer kan het gebeurde een trauma worden voor het kind. 

Onderzoek naar schade

De Commissie Deetman concludeert (in deel 2, hoofdstuk 10, par. 7, blz 254: De consequenties van seksueel misbruik van minderjarigen - Drs. N.J. Nicola´)

"Er is de laatste jaren wetenschappelijke consensus dat seksueel misbruik in de kinderjaren schadelijk is voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid, in het bijzonder voor de emotionele gehechtheid en de seksualiteit, ook al zijn de gevolgen op het eerste gezicht niet herkenbaar. Ze zijn te vergelijken met een tijdbom die afgaat zodra in de volwassenheid de impact van het gebeurde betekenis krijgt." 

Discussie over schade

Susan Clancy [*] wilde onderzoek doen naar deze mogelijke schade, in het bijzonder bij inmiddels volwassen mannen en vrouwen die het misbruik vergeten waren, maar het zich later toch herinnerden. Zij vond die schade inderdaad ... bij zeven procent van haar respondenten. Al eerder kwam Rind [**] en zijn team uit op vier procent, te weten bij afgedwongen vader-dochter contacten. 
[*] Clancy: 
Overzicht
< http://www.ipce.info/ipceweb/Library/overview_memories.htm#Clancy >
Haar onderzoek zelf: 
< http://www.ipce.info/library_3/files/clancy_who_needs_frame.htm >
[**] Rind cs: The RBT Files: Index.
In het Nederlands:
< http://www.jorisoost.nl/lees/rbt_inhoud.htm >.

Was Clancy blij dat de schade mee viel, 7%? Nee, zij was niet blij omdat haar verwachtingen niet uitkwamen. Zij riep de respondenten opnieuw op en bood hen therapeutische gesprekken aan. En ja: na die gesprekken kwamen de respondenten tot inzicht en steeg het percentage tot 93%.

Daarna barstte natuurlijk de discussie los: was dit nu een juiste, correcte en heilzame therapie?

Paniek is niet (meer) nodig

In het geval van de hierboven beschreven jongen was er kennelijk wel heilzame therapie, waarna men de verzekering kon geven 

"dat de jongen geen groter risico vormt voor seksueel grensoverschrijdend gedrag dan elk ander willekeurig kind".  

Einde van de paniek, mogen we hopen (de ouders willen eerst nog hun advocaat raadplegen) en herbegin van een normaal schoolleven en het normale leven voor kind en gezin. 

Ter verdieping

Hierboven zijn nogal wat lastige kwesties en vragen genoemd. In een nieuw Opiniestuk zijn de blog van een jaar geleden en deze bijeengezet en aangevuld met verdere beschouwingen en aanklikbare literatuur over dit lastige werkelijkheidsgebied, waaronder een hoofdstuk uit het Rapport Deetman-1 dat ter lezing zeer aanbevolen mag worden. 

Seksje spelen - ouders in paniek - Begrijpelijk, maar niet verstandig; Tegenwicht Opiniestuk # 60 - April 2013

PS: Zie ook onze Blog # 159: "Beste ouders ..." van 12 oktober 2013.

Vorige Start Omhoog Volgende