0-25, maart 2004
Het campus-model voor ama's is mislukt.
Dat is de overtuiging van SAMAH, de belangenbehartigingsorganisatie voor ama 's
van Humanitas.
Het experiment met de kampen voor kansloze jonge asielzoekers had tot de geplande duur van één jaar beperkt moeten blijven, schrijft SAMAH in een evaluatie. Minister Rita Verdonk heeft juist beslóten er nog een jaar aan vast te plakken, omdat het campus-model door de vele incidenten en problemenniet de gelegenheid heeft gekregen zichzelf te bewijzen. Vanaf het begin hadden de campussen te maken met relletjes, vechtpartijen, stakingen, demonstraties, brandstichtingen en ontsnappingen. Tot nu toe zijn slechts drie ama's teruggekeerd naar hun land van herkomst.
Jonge asielzoekers worden opstandig en baldadig van de 'terugkeerboodschap', erkent SAMAH. Maar diezelfde boodschap krijgen ze ook in kleine wooneenheden, en die leidt daar zelden tot escalaties. De vele problemen moeten haast wel komen door de vrijheidsbeperking op de campus en de slordige manier waarop met de ama's wordt omgegaan.
SAMAH is niet tegen terugkeer, en wil ook jongeren ondersteunen bij hun terugkeer. Een terugkeervoorziening zou volgens SAMAH de positieve aspecten van campus-Vught moeten hebben: intensieve begeleiding en ruime onderwijs- en sportfaciliteiten. Wat op de campus ontbreekt, is goede voorlichting over de asielprocedure en over de consequenties van een verblijf als illegaal in Nederland.
Het personeel van de campussen komt niet best uit de evaluatie. Het management is zwak en arrogant. Begeleiders hanteerden ieder op hun eigen manier de voorgeschreven methodiek, waardoor het systeem met bonuspunten, privileges en verschillende kleuren kleding weinig effect sorteerde. Volgens de bewoners van de inmiddels gesloten campus-Deelen werd het personeel in de loop der tijd steeds onverschilliger over de methodiek en over het welzijn van de ama's.
Voogden lieten hun gezicht weinig zien. Huilbuien en nachtmerries werden volgens de bewoners door de begeleiding genegeerd. Het ziekteverzuim onder voogden en coaches is groot; in Deelen waren uiteindelijk negen van de vijftien begeleiders ziek.
SAMAH-directeur Nathalle Boerebach denkt niet dat de ellende op de ama-campussen aan het personeel ligt.
'De meesten hebben het hart op de goede plaats. Ze wilden graag iets met ama's bereiken en de overheid heeft ze in een onmogelijke positie geplaatst. Hulpverleners staan niet achter de terugkeerboodschap. Verder hebben ze bij het management en de overheid nooit gehoor gevonden als ze iets wilden veranderen aan de methodiek.'